سوالات بسیاری در مورد ثبت بین المللی اختراع یا ثبت جهانی از بنده پرسیده می شود که در همایش ها و کارگاه های مختلف بارها آن ها را پاسخ داده ام. اما در اینجا توضیح کاملی قرار می دهم که امیدوارم بتونم کمک کوچکی برای هموطن های عزیز باشه.
اصولا در هیچ نقطه ای از دنیا چیزی به نام ثبت بین المللی یا ثبت جهانی نداریم. خیالتان راحت. خیلی واضح است که برگه و سند ثبت اختراع باید وجاهت قانونی در جهت حمایت از دارنده گواهی اختراع رو داشته باشه. بدین منظور قوانین حقوقی و قضایی کشورها با هم متفاوته و ممکن است ایده و دستگاهی در کشوری به عنوان اختراع ثبت بشود و در کشور دیگه ای ثبت نشود. بر این اساس کشوری که قبول می کند ایده مذکور اختراع و نوآوری است سیستم قضایی آن کشور ضامن حمایت و حفاظت از مالکیت معنوی آن طرح و ایده درون مرز های خود است. پس حال که معنی حمایت قانونی را می دانیم واضح است که یک ایده فقط باید در هر کشور به طور مجزا ثبت شود. البته با راه اندازی اتحادیه کشورهای اروپایی، مقرر شده است که اداره ثبت اختراعات واحدی در اتحادیه تشکیل شود و گواهی اختراع آن قابل قبول در تمامی اعضای اتحادیه باشد و سیستم قضایی و حقوقی هر کشور به حمایت های لازم بپردازد اما این موضوع فقط در مورد اروپا صادق است و اگر شما بخواهید اختراع خود را در تمام کشورهای جهان ثبت کنید جز اتحادیه اروپا باید به حدود 180 کشور جهان سفر کنید که ما از همینجا سفر خوب و خوشی را برایتان آرزو می کنیم. بر همین اساس این موضوع غیر ممکن است و تا آن زمان که سند اختراع واحد جهانی و قابل قبول در تمام کشورها داشته باشیم فاصله داریم و البته امیدوار به اینکه روزی قوانین حقوقی، جزایی و انسانی تمام افراد کره زمین یکسان شود و عدالت بر گستره زمین پهن گردد.
اما چاره چیست ؟ چاره این کار ثبت اختراع در کشورهاییست که احتمال می دهید خیال بهره برداری از آن را در آن کشور داشته باشید. برای مثال اگر یک اختراع در زمینه خودرو داشته باشید اصولا سراغ کشورهای صنعتی سازنده خودرو می روید. برای این منظور ایالات متحده، ژاپن، کره و اتحادیه اروپا باید در ابتدای لیست انتخابی شما باشند. خبر خوب آنکه زمانی که تصمیم به ثبت اختراع خود در تعدادی کشور منتخب را گرفته اید لازم به سفر و ترجمه اسناد اختراع خود ندارید. در اینصورت هر مخترع هزاران دلار باید برای ثبت اختراع خود خرج کند و به کشورهای زیادی سفر کند که این موضوع غیر منطقی به نظر می رسد. بدین منظور کشورهای جهان معاهده ی تسهیل کننده ثبت در کشورهای عضو معاهده را به امضا رساندند که هر معاهده ویژگی ها و شرایط خاص خود را دارند . بر اساس این معاهده ها زبان ثبت اظهارنامه ها و پرونده های اختراع معمولا به یک زبان مشترک و آن هم انگلیسی است. مراجعه به تمام کشورها نیاز نیست و کافیست به دفتر اصلی و یا نمایندگی آن معاهده در کشورها مراجعه کرد تا دبیرخانه ها امور اداری و روال قانونی ثبت در کشور های مربوطه را انجام دهند. تصمیم گیری ثبت یا عدم ثبت اختراع در هر کشور به قوانین و مقررات حقوقی داخلی ان کشور وابسته است و ممکن است کشوری اختراعی را به ثبت برساند و کشوری دیگر به ثبت نرساند. اما در کلیة کشورهای دنیا نخستین توصیه‌ای که به یک مخترع می‌شود آن است که پیش از آن که اختراع خویش را در کشورهای دیگر به ثبت رساند حتماً برای ثبت آن در کشور متبوعش اقدام نماید. دو کنوانسیون بین المللی مهم در جهان وجود دارد که خوشبختانه کشور عزیز ما عضو فعال هر دو کنوانسیون است و امید است در آینده شاهد درخشش مخترعان کشور در عرصه های بین المللی باشیم.

کنوانسیون پاریس

کشورمان از سال 1337 عضو کنوانسیون پاریس برای حمایت از مالکیت صنعتی شده است که امکان حمایت در 174 کشور عضو این کنوانسیون برای متقاضیان ایرانی از طریق مراجعه حضوری اصیل یا وکیل مطابق مقررات داخلی کشورهای هدف در تمامی حوزه ها ( اختراعات ، علائم تجاری و…) و با استفاده از شرایط حق تقدم وجود دارد.
ماده 4 کنوانسیون پاریس مقرر می دارد که که هر شخصی که با رعایت مقررات معمول در یکی از کشورهای عضو این کنوانسیون اظهارنامه مربوط به ثبت هریک از مالکیت های صنعتی – اختراع ، علامت و …- را تسلیم نماید در مورد تسلیم اظهارنامه در سایر کشورهای اتحادیه به مدت 6 ماه از تاریخ تسلیم اظهارنامه از حق تقدم برخوردار خواهد بود.

برای اطلاعات بیشتر : http://www.wipo.int/treaties/en/ip/paris/

معاهده همکاری در ثبت اختراع ( PCT (Patent Cooperation Treaty

بر اساس این معاهده ثبت اختراعات در کشورهای عضو این معاهده به تعداد 148 کشور در چارچوب مقررات معاهده و آیین نامه آن امکانپذیر گردیده است. کشورمان به تازگی عضو این کنوانسیون شده است.
هردوی معاهدات فوق در سازمان مالکیت فکری جهانی (WIPO) به انجام رسیده است و دفتر مرکزی هرمعاهده نیز در دفتر مرکزی سازمان مالکیت فکری در ژنو سوییس است. در واقه PCT تکمیل کننده ی معاهده پاریس است و علاوه بر اینکه تعداد اعضای ان افزایش یافته است از ابزار بسیار مهمی به نام اینترنت استفاده می کند که بسیار کاربردی، سریع و کم هزینه است. بر اساس این معاهده اغلب کشور های عضو دفاتر محلی پذیرش اظهارنامه Receiving Office) RO) – دارند که این امر سبب می شود هر شخصی بتواند براحتی اختراع خود را در هر کشوری بدون مراجعه و فقط از طریق اینترنت به ثبت برساند. بر این اساس تدوین مقررات نگارش یکسان پرونده ها، نقشه ها و … خیلی مهم است که این موضوع به تفصیل گردآوری شده است و متقاضیان ثبت در هر کشوری ملزم به رعایت آن هستند در غیر این صورت پرونده غیر قابل پذیرش خواهد بود. تا زمان نگارش این متن هنوز دفتر RO ایران راه اندازی نشده است اما در آینده نزدیک این مهم در حال انجام است.

مراحل ثبت اختراع در یکی از کشور های عضو PCT

1- نگارش، ترجمه و تدوین پرونده اختراع بر اساس قوانین
2- فایل کردن پرونده در IB یا RO ایران
3- فاز بین المللی International Phase
4- فاز ملی National Phase

برای اطلاعات بیشتر با کارشناسان تماس بگیرید